Metro icon De Digitale Metro
Naar de Metro Voor beginners Programmeren Infrastructuur Sociaal Links
   
  Sociaal De Metro in de media  

HET VERHULDE GESLACHT
Over de (on)mogelijkheid om geslachtsloos te communiceren op internet

Door Irene de Groot, met logs uit de metro.

Communicatie in cyberspace
Feministische verwachtingen
De cyborg
Het cyberfeminisme
Gender, taal en cyberspace
MUDs
De praktijk
Met gender bezielde woorden

Sommige mensen zien in cyberspace de vervulling van een eeuwenoud verlangen naar transcendentie. De virtuele ruimte zou ons in staat stellen de fysieke wereld te overstijgen en op elk gewenst moment een andere persoonlijkheid aan te nemen in een'ander universum'21 We zijn in zoverre inderdaad'transcendent'dat we, anders dan in het echte leven, tegelijkertijd op verschillende plaatsen 'aanwezig' kunnen zijn. Met name bij moderne besturingsprogramma's zijn de vensters op ons beeldscherm de belichaming van die plaatsen: een tekstdocument, een chat-kanaal,een c-mailtje et cetera. Een paar keer klikken met de muis volstaat om ons te verplaatsen van cyberspace naar het'echte' levenen weer terug. Deze mogelijkheid om heen en weer te springen tussen verschillende werkelijkheden verandert de manier waarop we naar onszelf kijken: we zijn niet langer een samenhangend geheel, maar eerder een gedecentraliseerd, meervoudig systeem. Kenmerkend voor communicatie in cyberspace is dat we elkaar niet zien, niet horen en vaak zelfs niet eens kennen. Hoewel de telefoon ons al ruim een eeuw in staat stelt om te communiceren zonder behulp van uiterlijk en lichaamstaal, valt in de virtuele ruimte ook het laatste direct waarneembare bewijs van het menselijk lichaam weg: de stem. Het lichaam, dat gezien de groeiende hoeveelheid sport-, fitness- en gezondheidscentra juist aan belang wint in het dagelijks leven, lijkt in cyberspace geen enkele rol meer te spelen. De non-verbale aanwijzingen waardoor we ons gedrag normaal gesproken voor een groot deel laten leiden, vallen volledig weg. Doordat ons fysieke lichaam niet zichtbaar is in cyberspace verdwijnt automatisch het zichtbare onderscheid tussen mannen en vrouwen, klassen, leeftijden, etniciteiten etcetera. We lijken de grenzen van onze'echte'identiteit, zoals we die buiten cyberspace hebben en waar ook gender onder valt, probleemloos te kunnen overtreden; je bent wat je schrijft. Betekent dit dat er zoiets bestaat als genderloze communicatie via internet? Heft het wegvallen van het lichaam tevens de machtsongelijkheid tussen de seksen op?

Communicatie in cyberspace

Het is een misverstand dat communicatie in cyberspace door het ontbreken van lichaamstaal 'onpersoonlijk' en 'niet echt' is. Natuurlijk: glimlachen, fronsen, intonatie en uiterlijk zijn dikwijls bepalend voor hoe we iemands boodschap interpreteren. In cyberspacc zijn ontmoetingen dan ook wel degelijk anders dan daarbuiten (IRL - in real life), maar daarom niet minder echt Ontmoetingen in cyberspacc spelen zich voornamelijk af in ons hoofd. Je voortbewegen in cyberspace, een onduidelijke, niet fysieke omgeving, is alsof je helemaal opgaat in een indrukwekkende film of een goed boek. Met dit verschil dat je zelf zowel auteur als een van de hoofdpersonen bent: tijdelijk verlies je jezelf in een fictieve, maar tegelijk zo echte wereld. In tegenstelling tot een lechte'auteur, die immers zeggenschap heeft over alle karakters, heb je de personages echter niet volledig onder controle. Het gedrag en de uitingen van je personage(s) worden uitgelokt door het gedrag en de uitingen van de andere personages in de virtuele ruimte.

Doordat onze: ware identiteit moeilijk te achterhalen is op internet, zijn we er in feite anoniem. We bepalen zelf hoe we er uitzien in cyberspace, ongeacht ons fysieke IRL-lichaam. Het valt nauwelijks te achterhalen dat jij niet degene bent die je beweert te zijn. Deze anonimiteit vervaagt sommige gedragsnormen; intimiteit en netromances, maar ook agressiviteit en beledigingen komen dan ook vaak voor op internet. Gecombineerd met het informele karakter en de snelheid van de communicatie levert dat soms hechte gemeenschappen op. Virtuele ervaringen kunnen dus veel voor mensen betekenen, ondanks het ogenschijnlijk emotieloze karakter van'kale' tekst.

Feministische verwachtingen

Bepaalde feministische stromingen schrijven een hoopvolle belofte toe aan cyberspace. Ten eerste betekent het wegvallen van het fysieke lichaam in cyberspace immers het wegvallen van een van de belangrijkste 'Voorgeprogrammeerde', geseksueerde modellen die de basis vormen voor ons denken en handelen. Het zou kunnen betekenen dat er na eeuwen een einde komt aan het vrouwelijk lichaam als belichaming van maatschappelijke ongelijkheid. Ten tweede benadrukt de onzichtbaarheid van het lichaam de manipuleerbaarheid en vormbaarheid van genderidentiteit; we zijn wat we schrijven. Maar zijn de ontwikkelingen in en rondom cyberspace wel zo positief als deze feministen vermoeden? Het ligt immers voor de hand dat de woorden waarmee we de afwezigheid van ons lichaam ondervangen, net zomin sekse-vrij zijn

De eerste feministe die haar hoopvolle verwachtingen van moderne technologie en cyberspacc het licht deed zien, was Donna Haraway. In Een cyborg manifest (1985) daagt ze vrouwen uit hun vooroordelen tegen technologie te laten varen en zich juist met technologie in te laten en haar te verleiden. In hetzelfde boek pleit Haraway voor het verwerpen van modernistische dichotomieŽn ofwel tweedelingen als mens/machine (natuur/cultuur), mens/dier en organisch/niet-organisch. DichotomieŽn zijn namelijk niets meer dan geconstrueerde paren van elkaar uitsluitende categorieŽn. Hun kracht is dat het handige gereedschappen zijn om de wereld om ons heen in kaart te brengen. DichotomiŽn zijn echter niet'onschuldig', want ze zijn geconstrueerd in termen van de dominante discoursen in de samenleving en houden als zodanig de bestaande patriarchale machtsverhoudingen in stand. Van veel dichotomieŽn zijn de grenzen overigens al langzaam aan het vervagen, aldus Haraway. Door steeds geavanceerdere medische ingrepen bijvoorbeeld is het al lang niet meer duidelijk waar de scheidslijn tussen natuur en cultuur ligt. DichotomieŽn moeten we dus verwerpen of overstijgen. Dat kan volgens dichotomiŽn door meer waarde te hechten aan kwaliteiten als associatie, affiniteit en ambivalentie. Om deze kwaliteiten te bundelen gebruikt Haraway de metafoor van de cyborg.

De cyborg

Letterlijk is een cyborg een vermenging van een menselijk lichaam met technologie. Eigenlijk zijn we dus allemaal cyborgs, want wie maakt er geen gebruik van technologische hulpmiddelen als contactlenzen, een kunstgebit, medicijnen of een walkman? Toch moet Haraway's cyborg worden gezien als een metafoor, een symbool dat niet gebonden is aan ideologische dichotomiŽn om uitspraken te doen over de werkelijkheid. De cyborg is in staat om de grenzen van het dagelijks leven te reconstrueren; niet met het oog op een universele totaaltheorie over de realiteittmaar op gedeeltelijke waarheden en gesitueerde kennis. De cyborg is Haraway's wetenschapsfilosofische alternatief voor het rationele, lineaire uitgangspunt voor het ontstaan van kennis. De cyborg is meervoudig, zonder vaste grenzen, rafelig, niet substantieel.De cyborg overstijgt dichotomieŽn: de grenzen tussen sekse en gender, materieel en niet-materieel, organisme en machine, natuur en cultuur, mannen en vrouwen, zijn immers alle ideologisch van aard en daardoor gemakkelijk aan te vallen. Hoewel Haraway's cyborg een metafoor is, lijken we, nu steeds meer mensen hun toegang vinden tot internet, deze metafoor steeds meer in levenden lijve te benaderen. Waar komt de symbiose van mens en machine immers beter tot haar recht dan in de virtuele ruimte?

Het cyberfeminisme

De metafoor van de cyborg staat centraal in het 'cyberferninisme', een nieuwe cultuurpolitieke stroming rond het werk van Donna Haraway. Rosi Braidotti, hoogleraar Vrouwenstudies aan de Universiteit van Utrecht, noemt het cyberfeminisme een creatief antwoord op de postmoderne crisis. De postmodernistische stroming heeft, in tegenstelling tot de filosofische traditie, niet rationaliteit als uitgangspunt. In plaats van de ratio als bron van zekerheid te beschouwen, is kenmerkend voor postmodernistische theorie dat alles betrekkelijk is; ook het subject als uitgangspunt van denken en handelen zelf. Elke bewering over de sociale werkelijkheid is een constructie, de neerslag van een onderhandelingsproces tussen verschillende betekenissen. Er is geen essentie, geen waarheid. Er bestaat alleen gesitueerde, toevallige kennis; afhankelijk van tijd, plaats en context. Dit relativisme van het postmodernisme betekende echter nog geen einde aan de man/vrouw-dichotomie. In tegendeel: sommige postmodernisten droegen het vrouwelijke, het gedecentreerde, 'vloeibare' subject, aanvankelijk aan als oplossing voor de crisis van het (rationele) subject. Haraway's cyborg ondervangt dit relativisme, deze 'crisis' in het postmodernisme. De cyborg maakt immers geen onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk en overstijgt zo als het ware (het probleem van) sekse-ongelijkheid. Op nog een ander punt vormde het postmodernistische relativisme een onoverkomelijk probleem voor het feminisme. Het postmodernisme laat geen categorieŽn en generalisaties toe, terwijl het feminisme zelf wel degelijk is gebaseerd op een categorische'eenheid" namelijk het'vrouw zijn. Kennis en ervaringen kunnen nog zo betrekkelijk zijn, het is niet te ontkennen dat de plaats waar ze ontstaan (het subject) altijd is verbonden aan een lichaam en dus aan sekse. Anders gezegd: lichaam en sekse moeten op de een of andere manier uitgangsposities zijn. Een veel geuite kritiek op het postmodernisme is dan ook dat het extreme relativisme de stroming a-politiek en onbruikbaar maakt. De ontkenning van categorieŽn zou strikt genomen immers ook de stroming 'postrnodernisme'zelf ontkennen. Het moge duidelijk zijn dat Haraway's cyborg, het symbool voor overstijging van categorieŽn, hier geen oplossing biedt.

Braidotti geeft een alternatieve oplossing voor de postmodernistische crisis: het nomadische subject, dat overigens op veel pun ten overeenkomt met Haraway's cyborg. Ook volgens Braidotti zijn kwaliteiten als associatie, verbondenheid en het vervagen van grenzen van belang. Net als de cyborg moet het nomadische subject worden opgevat als een metafoor die het mogelijk maakt om dwars door categorieŽn heen te denken: 'blurring boundaries without burning bridges' Het nomadische subject is, net als de cyborg, voortdurend in beweging. De nomadische denkwijze vindt niet in ťťn richting plaats, maar groeit alle kanten op. Hoewel ook het nomadische subject het vervagen van grenzen tussen categorieŽn voorstaat, erkent het sekse wel degelijk als bepalende factor voor het ontstaan van kennis en daarmee het ontstaan van ontelbare werkelijkheden. In tegenstelling tot de figuratie van de cyborg, waarbij de categorieŽn sekse en gender vervallen, wordt het sekseverschil in Braidotti's definitie van een nomadisch subject juist benadrukt. Het feit dat sekse een bepalende factor is bij de totstandkoming van het subject, staat centraal bij Braidotti's 'figuraties'. Het begrip 'de ander zijn' dat een centrale rol speelt in feministische theorieŽn beschouwt Braidotti dan ook als het beginpunt voor positieve verschillen tussen man en vrouw in plaats van een bevestiging van inferioriteit ten opzichte van het man-zijn.'De ander zijn'slaat op de positie van de vrouw, afgezet tegen de mannelijke norm.

Gender, taal en cyberspace

Cyberspacc vormt een ideaal 'werkterrein' voor het postmodernisme dat, zoals al eerder ter sprake kwam, niet uitgaat van een essentie, maar van constructies die afhankelijk zijn van tijd, plaats en context. Meer dan ooit illustreert cyberspace het constructieve karakter van identiteit, onafhankelijk van ons fysieke lichaam. In plaats van een samenhangende, onveranderlijke identiteit hebben we eerder een meervoudige, flexibele identiteit; zo veranderlijk als haar context en zo smeedbaar als taal. Toch is het juist taal die beperkingen oplegt aan onze vrijheid: taal is niet onschuldig of objectief/ Taal staat net zo goed onder invloed van het dominante discours in onze samenleving: ook taal is geseksueerd. Dit impliceert dat we nooit echt kunnen loskomen van onze IRL-identiteit. Ten eerste omdat de taal die we zelf hanteren geseksueerd is en ten tweede omdat onze genderidentiteit volledig afhangt van de interpretaties door en reacties van onze buitenwereld, die immers net zomin sekse-vrij is.

Ondanks het wegvallen van ons lichaam speelt sekse dus wel degelijk een rol in virtuele'ruimten, al is die rol niet op elke plek in cyberspace even groot. Iemands e-mailadres bijvoorbeeld, verschaft minimale informatie over of iemand een man of een vrouw is. Zolang we e-mailen met mensen die we kennen, valt dat nauwelijks op: je weet immers dat 'chris@xs4a11.nl' een vrouw is en'kim@easynet.com'een man, ook al doen hun namen anders vermoeden. Het wordt anders zodra je bijvoorbeeld deel neemt aan newsgroups. In een newsgroup wordt gediscussieerd over een bepaald onderwerp; elke mail dat binnenkomt op het adres van de newsgroup word doorgestuurd naar iedereen die zich daarop heeft geabonneerd. Het is hierbij lang niet altijd duidelijk of de afzender van een bijdrage aan de discussie een man of een vrouw is. Voor sommige mensen doet dat er waarschijnlijk ook helemaal niet toe, tot het moment waarop het voor een uit spraak over een onderwerp wel degelijk uitmaakt of die afkom stig is van een man of van een vrouw. In delen van cyberspace waar communiceren een doel op zich is, zoals in veel MUDS spelen sekse en gender een nog prominentere rol.

MUDs

MUDS zijn virtuele omgevingen die toegankelijk zijn voor iedereen met een eenvoudige computer en een modern. Ze zijn volledig tekstgebaseerd. Dat wil zeggen: de context en de personages 'bestaan' bij de gratie van tekst. Aan veel MUDs kun je overigens zelf meebouwen door nieuwe voorwerpen en plaatsen te creŽren (strikt genomen zijn dit geen MUDS maar moos - MUD Object Oriented). Een MUD ziet er bij binnenkomst bijvoorbeeld als volgt uit:

Bovenaan de trap van metrostation Centraal Station
Er is een trap die naar beneden naar de hal van het metrosta-
tion gaat.
Als je de trap wilt nemen, typ dan 'trap' (of 't'). Als je terug
wilt gaan naar het plein, typ dan'@plein'. Er staat hier ook een
bouwkeet voor de bouwvakkers van de metro (b). In grote let-
ters staat over de hele keet 'ALLEEN VOOR BOUWVAKKERS' ge-
schreven. Bij de ingang van de metro zie je de informatiebalie
(ib) en de helpdesk (h). Je kan vanaf hier ook naar het Dam-
rak (d), en naar het tram- en busstation (tram). je ziet een
bord met informatie voor nieuwe reizigers ('lees bord') hier.

In een MUD kun je door commando's te geven tal van handelingen uitvoeren, bijvoorbeeld je door de ruimte verplaatsen, voorwerpen onderzoeken, teksten lezen, tegen andere personages praten en uitspraken doen over de toestand van je eigen personage. Deze toestand verschijnt in derde persoon op de schermen van de anderen. Alle uitspraken, of deze nu zijn gericht aan verschillende of alle personages, verschijnen bij iedereen in dezelfde ruimte binnen de MUD op het scherm. Met een bepaald commando is het echter ook mogelijk om iets tegen iemand te zeggen, zonder dat de anderen dit zien; als het ware een gesprek onder vier ogen. je kunt ook door andere personages aangesproken worden, want zodra je een MUD betreedt, ben je voor andere personages 'zichtbaar'. Daarom is het noodzakelijk om bij het binnengaan van een MUD een personage te creŽren, dat wil zeggen, te beschrijven.

Als virtueel personage moet je minimaal een naam en een geslacht hebben, de rest van de virtuele beschrijving staat volledig open en kan zo fictief of reŽel zijn als je maar wenst. In de meeste MUDs kun je voor het geslacht van je personage kiezen uit drie mogelijkheden: mannelijk, vrouwelijk of onzijdig. Sommige MUDs staan ook hermafrodiet en meervoudig toe. Naar gelang de mogelijke genderidentiteiten in een MUD variŽren de beschrij vingen van realistisch tot zeer fictioneel. Op elk moment kun je met een commando de beschrijvingen opvragen van alle personages in de MUD, dus ook die van jezelf. Het kost ogenschijnlijk weinig moeite om jezelf een virtuele genderidentiteit aan te meten die weinig overeenkomsten vertoont met je'echte'gender; om als man door het virtuele leven te gaan hoef ik niets anders te doen dan mijn virtuele personage het label'man' mee te geven en eventueel een passende omschrijving. Net zo gemakkelijk meet ik mezelf een genderidentiteit aan die noch mannelijk, noch vrouwelijk is; de virtuele identiteit is volledig maakbaar. Maar, zoals gezegd, de taal die wij hanteren en die geseksueerd is, onthult meer dan we denken. De mogelijkheid die een MUD biedt om de grenzen die het lichaam stelt aan leeftijd, geslacht en uiterlijk voorbij te gaan en in een geheel eigen creatie te communiceren en te onderhandelen met 'andere virtuele creaties, betekent niet direct een einde aan de machtsongelijkheid tussen de seksen. Hoewel de virtuele ruimte op het eerste gezicht lichaamloos lijkt te zijn, is het in feite verre van dat. Lichamen spelen juist een grote rol, maar in indirecte vorm: we nemen geen lichamen waar, maar veronderstellen ze des te meer. Dit blijkt ook uit het inmiddels bekende geval van julia, een zogenaamd gehandicapte vrouw bij wie tientallen vrouwen maandenlang hun hart uitstortten. Velen van hen waren woedend toen julia uiteindelijk een mannelijke psychiater bleek te zijn, want tegen een man zouden ze waarschijnlijk niet zo open zijn geweest. Kortom, ook in,cyberspace wordt ons gedrag in belangrijke mate bepaald door (verondersteld)e sekse en gender.

Een MUD kan worden opgevat als een gemeenschap die is gebouwd met taal. Een MUD is als het ware een verzameling gezamenlijk geschreven literatuur waarvan de auteurs zijn ingelogd vanuit duizenden verschillende plaatsen over de wereld. Uit de vele newsgroups die zijn gewijd aan het verschijnsel MUD, blijkt dat MUDS geenszins moeten worden opgevat als een spel. Hoe nep de virtuele ruimte ook is, onze ervaringen in die ruimte zijn dat geenszins. Wat het zo realistisch maakt, zijn de directe reacties van anderen. De reacties mogen dan afkomstig zijn van een virtueel personage dat beweert 'onzijdig' te zijn, maar je weet maar al te goed dat zich achter dat personage een mens van vlees en bloed bevindt. Ondanks het gebrek aan social cues en de beperking van tekst, beweren mensen valk dat ze elkaar in cyberspace veel sneller leren kennen dan IRL. Dit neemt overigens niet weg dat een ontmoeting buiten cyberspacc vrijwel altijd op een teleurstelling uitloopt.

De praktijk

MUDS lenen zich uitstekend voor participerend onderzoek: je bent er immers anoniem. Ik betrad een drietal MUDs in verschillende gedaanten. Soms als man, soms als vrouw en soms onzijdig. Elke MUD heeft een specifieke sfeer en kent eigen gewoonten en gebruiken. In elke MUD, echter, ondervangen we de afwezig heid van ons lichaam op twee manieren, waarbij we ons blijkbaar niet kunnen onttrekken aan gender...Ten eerste heeft een MUD-personage minimaal een naam en een geslacht en eventueel nog een extra beschrijving. De beschrijvingen van MUD-personages variŽren sterk: zowel stereotypen als alternatieve beschrijvingen komen voor, mede afhankelijk van de'cultuur' in de desbetreffende MUD. Meer of minder direct doen de beschrijvingen vrijwel allemaal een beroep op onze verwachtingen rondom mannelijkheid en vrouwelijkheid (gender), zoals mag blijken uit de volgende voorbeelden.

Foxx is een lieftallige dame met lang koperkleurig haar. Ze heeft glanzende bruine ogen maar die zijn meestal verborgen achter haar Ray Ban. Ze draagt een spijkerbroek, hoge laarzen en een hemdje met de mysterieuze tekst PULP IS GOD."

Antje is een aardige vrouw met een ochtendhumeur.
Ze heeft een okere roos van Ees gekregen.
Ze heeft een gelukzalige uitdrukking op haar gezicht na dekus van Chaos-One.
Ze is in haar hand gebeten door Sandra.
Ze kan de hele wereld weer aan dankzij de troostknuffel van Klontje-Suiker.

Mager houdt zich dagelijks bezig met school (liever niet maar het moet), automatisering en basketball
Hij heeft een pijl van clone tussen de ogen.
Hij zit helemaal onder de aarde omdat hij door Chaos-One helemaal de grond is ingestampt !

Aan de beschrijvingen van Antje en Mager is te zien dat in'de Metro' (de MUD in De Digitale Stad) automatisch een (uit te wissen) lijst van interacties met andere personages wordt toegevoegd aan de oorspronkelijke beschrijving. Veel personages in 'de Metro' dragen typisch mannelijke of vrouwelijke beschrijvingen, hoewel er ook wel dieren voorkomen. Enerzijds is er iets voor te zeggen dat zulke 'klassieke' beschrijvingen seksestereotypen bevestigen en instandhouden. Anderzijds kun je ook zeggen dat ze, door te overdrijven, stereotypen juist onderuit halen en van hun kracht ontdoen. Megaster Madonna is hiervan een levend voorbeeld. Het is mijns inziens dan ook te eenvoudig om te stellen dat alleen alternatieve beschrijvingen zoals die van Androgyne positief bij dragen aan het doorbreke van onze vooroordelen over mannelijkheid en vrouwelijkheid.

De tweede manier waarop we de afwezigheid van ons lichaam in cyberspace ondervangen, is door middel van de handelingen en uitspraken van en mededelingen over onze personages. Het gedrag en de uitspraken van MUD-personages geeft meer gender bloot dan de personagebeschrijvingen. Dat is ook logisch, want terwijl de beschrijvingen meestal goed overdacht zijn, zijn de online-handelingen en uitspraken spontane reacties op andere MUD-personages. Het is dan ook aannemelijk dat door de snelheid en de directheid van de communicatie in MUDS, onze IRL-personages doorschemeren in onze MUD-personages. In 'de Metro' sluit het gedrag van de meeste personages aan bij de beschrijvingen die vaak nogal stereotiep zijn. Het schijnt algemeen geaccepteerd te zijn om elkaar op basis van het virtuele uiterlijk aan te spreken en te behandelen. Virtuele rozen, zoenen en omhelzingen zijn dan ook niet van de lucht. Tijdens een van mijn verblijven in'de Metro kwam er een discussie op gang over geslacht en gender, naar aanleiding van de verwarring die mijn personage zaaide met de vrouwelijke naam 'irenedeg' (wat overigens net zo goed een naam had kunnen zijn die geenszins naar mijn IRL-naam verwijst) en het mannelijk geslacht. Uit die discussie blijkt nogmaals dat geslacht een onontbeerlijke leidraad is in onze omgang met anderen. Hieronder een sterk ingekorte weergave ervan. Voor de duidelijkheid: wat ik tijdens de discussie heb getypt als 'zeg Dag Sentinel!' is hieronder te lezen als 'je zegt, "Dag Sentinel! "'; de antwoorden volgen niet al tijd direct op de vragen omdat de personages als het ware 'door elkaar praten' en opmerkingen tussen vierkante haken zijn ter verduidelijking en behoren niet tot de oorspronkelijke tekst.

Sentinel vraagt, 'Ben jij een man?'
Je zegt,'Soms. Soms onzijdig, soms een vrouw, soms een dier zoals jij. Net hoe m'n pet staat als ik m'n nest uitstap.'
Sentinel vraagt, 'Wat ben je echt?'
Je zegt, 'Dat is het 'cm nu juist. Ik wil niet iets "echt" zijn.
Waarom altijd in het keurslijf van een genderidentiteit worden geduwd? Dat is juist het leuke van de metro, dat je kunt zijn die je wilt. Toch?'
Chaos-One vraagt, 'ja, maar wat ben je echt?'
Je zegt, 'Trouwens, maakt het wat uit? Ik bedoel, communiceer je anders met me als ik een vrouw ben dan wanneer ik een man ben?'
Chaos-One zegt,'Eh ... ja!'
MICE5 denkt, 'over het algemeen is iedereen wel eerlijk over zijn man/vrouw zijn...'
MICE5 denkt, 'ik wil wel graag weten of ik met een man of een vrouw zit te praten, hoe je eruit ziet interesseert me geen moer...'
Je zegt, 'Dus je zegt tegen een vrouw andere dingen dan tegen een man?'
Chaos-One zegt, 'ja.'
Chaos-One vraagt,'Maar wat ben je nou!!?'
Je zegt, 'Alle virtuele karakters zijn toch fictief. Niemand kan toch nagaan of je de waarheid vertelt?!'
Chaos-One zucht,'...'
MICE5 MOMpelt,'...'
Chaos-One is echt!
MICE5 ook.
Chaos-One zegt,'Kijk maar naar me! l)at ben ik echt!'
Chaos-One vraagt,'Wat ben je dan?'
MICE5 denkt,'maar nu ben je niets...'
Je zegt,'Geen van beide dan maar'
Chaos-One denkt,'?...'
Je zegt, 'Eindelijk niets... Wat een rust!'
MICE5 zucht,'geslachtsloos???...'
Chaos-One zegt, 'Zo maak je niet veel vrienden hier...'
Sentinel denkt,'Nee...'
Je zegt, 'Ook geen geslachtsloze vrienden?'
Chaos-One zegt,'Die zijn er niet!'
MICE5 grinnikt, 'dreig irenedeg met een tijdbom, misschien zegt hij/zij dan de waarheid
Je zegt,'lk kan toch niet de waarheid zeggen!'
Chaos-One vraagt,'Why not?'
Je zegt, 'Hoe weten jullie nou of ik inderdaad de waarheid zeg!?'
Chaos-One zegt, 'Controle vragen!'
[Na een aantal vragen over uiterlijke kenmerken en favoriete filmster:]
Je zegt, 'Wel, heb ik de geslachtstest doorstaan?'
Chaos-One denkt,'Hum...'
MICES denkt,'nee ...
Chaos-One zegt, 'Ik gooi een tijdbom en dan heb je 10 sec. om te antwoorden anders word je harde schijf gewist.'
Je zegt,'Een vrouwtje'
Dynamic = 100% man
Chaos-One gooit een tijdbom naar irenedeg!
Chaos-One vraagt, 'Waarom wilde je niet zeggen dat je een vrouw was?'
Dynamic wilde irenedeg zoenen maar er staat male dus ...
Je zegt, 'Om deze discussie uit te lokken, d.w.z. om te kijken of het discussie uit zou lokken, en ja, duidelijk.'
Chaos-One vraagt,'Daarom?'
Je zegt, 'Heb jij nooit geŽxperimenteerd met verschillende genderidentiteiten?
Chaos-One denkt,'Nee...'
Chaos-One grinnikt,'Nog niet...'
Dynamic experimenteert niet met z'n gender.
Dynamic geeft irenedeg een hartstochtelijke zoen.
Chaos-One geeft je een stevige knuffel!!!!
[Chaos-One probeert het nog een keer onder vier ogen:]
*Chaos-One' Dit ziet niemand. Type: page cl TEKST
*Chaos-One* Ben je echt een vrouw?

Met gender bezielde woorden

In onze cultuur zijn we gewend om elkaar aan te kijken als we met elkaar praten. Niet alleen omdat we dat beleefd vinden, maar ook omdat iemands voorkomen ons een schat aan bruikbare informatie oplevert: voor ons gedrag en ons taalgebruik maakt het nogal uit of we te doen hebben met een ouder iemand of een kind, een blanke of een Chinees, iemand in overall of bruidsjurk, een man of een vrouw. Bovendien laten we ons gedrag sterk leiden door de lichaamstaal van anderen: door een trillende stem, een blik van verbazing of een toon van verontwaardiging kan ons gedrag of de dingen die we zeggen een plotselinge wending krijgen. In cyberspace vallen deze waardevolle gegevens weg; alles wat er van ons overblijft zijn woorden op een beeldscherm. Dit lijkt met name voor mensen die op basis van hun lichaam worden gediscrimineerd een hoopvolle ontwikkeling. Zo ook voor veel feministen, die ervan uitgaan dat het vrouwelijk lichaam reeds eeuwen de belichaming is van machtsongelijkheid tussen de seksen.

Cyberspace vormt op het eerste gezicht een levende illustratie voor (feministisch-)postmodernistische theorieŽn. Hoe inherent ongrijpbaar de kenmerken van het postmodernisme ook zijn, in cyberspace worden decentralisatie, intertextualiteit en fragmentatie eindelijk zichtbaar. We hebben immers niet een coherente, onveranderlijke identiteit, maar een meervoudige, flexibele en veerkrachtige identiteit waarmee we kunnen experimenteren en die ons toegang verschaft tot onze vele zelven. Toch is de vrijheid die lichaamloosheid teweegbrengt ten aanzien van onze meervoudige identiteit niet grenzenloos. Omdat we in MUDS onszelf in de ons omringende wereld construeren door middel van taal, speelt gender nog wel degelijk een rol. Gender is immers grotendeels talig en het genderdiscours en onze eigen genderidentiteit(en) beÔnvloeden op hun beurt ons taalgebruik. Onze woorden zijn als het ware'bezield' met gender en lichamelijkheid. Terwijl we in cyberspace handelen en communiceren via onze virtuele personages, staan we met ťťn been in de sociale (patriarchale) werkelijkheid. Gender bevindt zich dus niet zozeer in de virtuele ruimte, als wel aan deze kant van het beeldscherm, in onze eigen creaties en interpretaties van het virtuele gebeuren. In een MUD kunnen we ons weliswaar een volledig fictieve identiteit aanmeten, maar we blijven mensen van vlees en bloed voor een beeldscherm en boven een toetsenbord. Ons geslacht en alle genderaspecten die daarmee samenhangen, zijn blijkbaar zo'n bepalende factor voor ons gedrag, dat we zelfs in de omgang met fictieve MUD-personages het veronderstelde IRL-geslacht laten meespelen. Er is dus geen sprake van het overstijgen van gender in cyberspace, want we blijken het dominante genderdiscours 'mee te nemen' naar de virtuele ruimte.

Toch betekent dit niet dat de mogelijkheden die cyberspace biedt, geen betekenis hebben voor feministen. Geheel passend in de hedendaagse (postmoderne) feministische ideeťn, illustreert cyberspace dat de grenzen tussen dichotomie en vloeiend zijn, en dat er met identiteiten geŽxperimenteerd kan worden. Want hoewel we in cyberspace 'gehinderd' worden door onze IRL-verwachtingen rondom mannelijkheid en vrouwelijkheid, worden we niet gehinderd door fysieke beperkingen. Anders gezegd- er is wel sprake van het overstijgen van de relatie tussen geslacht en gender. Die relatie, waar travestieten en genderbenders als Prince, Grace Jones en Madonna de spot mee drijven, speelt in cyberspace geen rol. Een traditionele genderrol suggereert niet langer het 'bijpassende' geslacht; een man meet zich immers net zo gemakkelijk een vrouwelijk als een mannelijk personage aan. In cyberspace zijn we in staat van personage naar personage te ,springen' en onszelf van achter een virtueel masker te ontplooien. Een stoere bink, een bejaarde doch moderne vrouw, een flapuit of een tiener; in cyberspace kunnen we al deze (gender)identiteiten ervaren en ondergaan hoe anderen erop reageren. Zo kunnen mannen eens de aandacht ervaren die vrouwen, puur om het vrouw-zijn, krijgen en andersom ervaren vrouwen hoe het is om eens niet direct bij het betreden van een virtuele ruimte belaagd te worden door een horde mannen. Dit experimenteren vergroot ons bewustzijn enerzijds van het feit dat gender een constructie is en anderzijds van verwachtingen rondom mannelijkheid en vrouwelijkheid. Misschien helpt dat onze vastgeroeste man- en vrouwbeelden los te wrikken.